11 . نگارش كتاب ترجمان الحق ، تأليف حاج ميرزا محمد مجتهد ، پدرصفاءالسلطنه ، با قريب پنجاه هزار بيت و تحرير ده‌ها كتاب ديگر . « 1 » تدوين روزنامه سفربه كربلا و ويژگىهاى آن همان‌طور كه گفته شد ، ميرزا على خان صفاءالسلطنه از جمله رجال معروف دوره ناصرى و مظفرى است كه سال‌هاى بسيارى را در پست‌ها و مقامات مختلف حكومتى خدمت نمود و به دليل آن كه وى از خانواده‌اى صاحب منصب و اصيل و اهل علم بود ، پيوسته در مناصب گوناگون حكومتى براى انجام كارهاى بزرگ انتخاب مىشد و بر همين اساس ، درزمانى كه وى بيش از 72 سال داشته ، همان‌طور كه در مقدمه سفرنامه آمده است ، پس از مشورت با ميرزا محمود خان مشاورالملك و با اجازه از دربار عبدالحميدخان عثمانى ( 1876 - 1909 م ) ، به سمت كارپردازى كل عراق عرب منصوب مىگردد . صفاءالسلطنه ، پس از آماده شدن براى انجام اين سفر ، با اهل و عيال و فرزندانش ، به همراه عباس‌خان مشتاقى ، فرزند بزرگش پس از حركت از تهران و زيارت حضرت عبدالعظيم از مسير قم ، ملاير ، تويسركان ، كرمانشاه ، اسلام آباد ، سرپل ذهاب ، خانقين و بغداد راهى عتبات عاليات گرديده است . عباس‌خان نائينى ، دلايل وانگيزه‌هاى پدرش را از اين سفر چنين باز گو مىكند : « در سنهء 1316 ق ، كه مرحوم حاجى شيخ محسن خان مشيرالدوله به رحمت ايزدى نايل و وزارت خارجه به آقا ميرزا نصرالله خان نائينى سپرده شد ، از آن‌جا كه براى كارپردازى كربلاى معلا ، شخصى متدين و خداپرست و معتمد و مؤتمن لازم بود و سزاوارتر از ايشان براى اين كار احدى نبود ، آن مرحوم به اين خدمت مأمور و در پنجم رجب المرجب 1318 ق ، با احكام لازمه روانه فرمودند كه هم تبعه‌ى دولت عليه ايران از زوّار و مجاور آسوده باشند و هم مرحوم والد كه سال‌ها آرزومند بودند كه در آن

--> ( 1 ) . همان ، مقدمه ، يازده .